همواره این سؤال در ذهن صاحب نظران وجود داشته است که آیا اوراق مشارکت توانسته اند جایگزین شایسته ای در بازار برای اوراق قرضه باشند؟ تحلیل حقوقی حاضر نشان می دهد که اوراق مشارکت جایگزینی برای اوراق قرضه ی مورد نیاز بازارند. با این حال، با وجود تفاوت های اساسی میان اوراق سهام و اوراق قرضه، اوراق مشارکت ترکیبی از اوراق سهام و اوراق قرضه اند. به عبارتی هم مزایای اوراق قرضه و هم مزایای اوراق سهام را دارا هستند، بدون اینکه از معایب هر یک از آنها سهمی برده باشند. ضمن اینکه مسائل حقوقی مربوط به مدیریت طرح موضوع این اوراق همچنین مسئولیت ناشی از این اوراق برای دارنده ی آن مورد توجه قانونگذار قرار نگرفته است. راهکار در نظر گرفته شده برای اوراق مشارکت اگرچه از نظر فقهی پذیرفته شده، از نظر حقوقی اقتصادی دچار خطاست، بنابراین این اوراق از نظر عملی و در بازار (در میان بخش خصوصی) قابل پذیرش نبوده و مورد پذیرش و استفاده قرار نگرفته اند. در نتیجه، اوراق مشارکت نتوانسته اند جایگزین مناسبی برای اوراق قرضه باشند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در سال های اخیر توسعه اوراق مصون از تورم در دنیا گسترش یافته و این اوراق در بسیاری از پرتفوی ها وارد شده است. هدف اوراق مصون از تورم اطمینان از حفظ قدرت خرید از طریق مرتبط کردن بازدهی اوراق با تورم در طول دوره انتشار آن است. بنابراین، دو نوع پرداخت در این اوراق وجود دارد: نرخ بازدهی که در ابتدای دوره مشخص می شود و مبلغی که بابت جبران زیان حاصل از کاهش قدرت خرید پرداخت می گردد. از این رو، این اوراق یک فرصت آرمانی برای طیف گسترده ای از سرمایه گذاران برای مصون ماندن از تورم می باشد. ایران به عنوان کشوری که دارای نرخ تورم بالا و متغیر است، می تواند از این اوراق برای تامین مالی طرح ها و پروژه های میان مدت و بلندمدت به ویژه در طرح های عمرانی دولتی استفاده نماید.مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به دنبال پاسخ گوئی به این سوال ها است: آیا با توجه به موازین فقه امامیه امکان انتشار اوراق مشارکت با سود علی الحساب شناور و مصون از تورم وجود دارد؟ راهکارهای تصحیح این اوراق که با موازین دانش مالی نیز سازگار باشد، چیست؟ نتایج این پژوهش نشان می دهد که امکان طراحی اوراق مشارکت مصون از تورم با نرخ سود علی الحساب شناور وجود دارد. برای شناور کردن نرخ نیز می توان از حق اختیار خرید و حق اختیار فروش به طور هم زمان استفاده نمود.

در این مقاله، موضوع عرضه اوراق مشارکت در چارچوب سیاست عملیات بازار باز- که از سیاستهای پولی بانک مرکزی است- مورد بحث قرار می گیرد.استفاده از این ابزار در شرایط رکود اقتصادی و همچنین؛ تورم ، مورد مطالعه قرار گرفته است. سابقه استفاده از اوراق مشارکت در اقتصاد ایران مورد بررسی قرار گرفته و سپس در یک مدل اقتصادسنجی به نتایج حاصل از عرضه اوراق مشارکت بر متغیرهای اقتصادی پرداخته شده است.با توجه به سهم بسیار کم که فروش اوراق مشارکت در مجموع بازار پولی داشته است،این نتیجه به دست آمده که عرصه اوراق مشارکت در بازار پولی اقتصاد ایران نقش عمده ای ایفا نکرده است.